Nhớ quyển vè Chèo bẻo đánh quạ

Hồi nhỏ, mình có mua ở Hiệu sách nhân dân huyện một quyển Vè chèo bẻo đánh quạ. Quyển vè gồm mấy trăm câu thơ lục bát, đọc thích mê.
Hôm rồi nhân dịp 60 năm nxb Kim Đồng, nói chuyện với anh Cao Xuân Sơn về các sách Kim Đồng mình đọc thời thơ bé mà quên nhắc quyển này, đến hôm qua nhớ lại, không biết có phải là của nhà Kim Đồng in hồi xưa không nữa. Để hôm nào tìm lại xem, nhưng chắc đúng là nhà Kim Đồng thôi, vì thời thơ ấu của mình dường như chỉ có sách Kim Đồng về với thiếu nhi ở cái xã nghèo khô xác ấy.
Hồi đó đọc câu chuyện chèo bẻo đánh quạ bằng thơ, thích lắm, đặc biệt thích cái cảnh vợ chồng chèo bẻo vì bị quạ khoang chén thịt mất đàn con, mà quyết tâm đi tìm đồng minh, đặng đoàn kết đánh quạ trả thù.
Vì thích nên đọc đi đọc lại, mà cũng vì lúc ấy đâu có mấy sách vở, lâu lâu mua được một quyển thì mấy chị em xúm lại đọc cho kỳ nhão cả sách ra mới thôi. Kết quả là mình thuộc lòng cả bài vè dài ngoằng ấy.
Lớn lên, mỗi lần nhớ lại, thì lại thêm một lần nhận ra cái hay từ bài vè. Như cái việc miêu tả đặc tính của hàng loạt loài chim – mà tác giả bài vè gom vào thành 2 phe: một bên là sợ quạ, không muốn dây vào đánh nhau với quạ; và một bên là không sợ quạ, có thù riêng với quạ.
Bài vè còn hay ở chỗ có mở đầu, có cao trào, có thắt nút mở gút rất logic. Hai vợ chồng chèo bẻo mải đi kiếm mồi khi quay về tổ phát hiện đàn con bị lão quạ khoang chén mất, nên ngậm thù đi tìm cách đánh trả. Thế rồi liên tiếp nhiều ngày tháng chèo bẻo gặp toàn các loài chim sợ quạ, chẳng ai chịu hiệp đồng với chèo bẻo đánh quạ cả. Trong bài vè, cái đoạn này hay nhất, vì tác giả tả chim mà sinh động như thế giới con người. Có loài chim lo làm giàu nên sợ đánh nhau, có loài chim nhút nhát quá không dám đụng đến loài mạnh hơn, lại có cả loài chim tài tử thoát trần không muốn dây vào chuyện thế gian…
Mấy chục năm rồi, bài vè ấy nay mình không còn nhớ trọn vẹn, nhưng nhờ dòng chữ in cuối sách “theo lời kể của cụ Đoàn Văn Tưởng, thôn Đông Sấu, xã Liễu Đôi, huyện Kim Thanh, Hà Nam Ninh” mà khi lớn lên, lúc quyển vè kia tan tác từ lâu, mình bắt gặp quyển sách Văn hóa truyền thống Liễu Đôi, và thấy trong ấy có in bài vè chèo bẻo đánh quạ này.
Thế rồi hôm nay đi đường, tự dưng nhớ lại đoạn vợ chồng chèo bẻo tìm gặp hai nhân vật cuối cùng của “phe sợ quạ”, thật hay:

Ngậm ngùi bẻo cất cánh ra
tối trời gió rét sương sa lạnh lùng
nhà ai đốt lửa bập bùng
vợ chồng nhà vạc bên thung một mình
bẻo vào nói hết ngọn ngành
những mong được vạc đồng tình cho chăng
nghe xong vạc mới lại gần
cất giọng ân cần: “Bác hóa điên chăng?
quạ nó sức vóc ai bằng
đụng vào cửa nó hàm răng chẳng còn
ai mà chả sợ hết hồn
đến tôi đây phải ngủ cồn kiếm đêm.
thôi thôi, khuyên bác chớ nên
một mạng đã đền mấy mạng nữa thôi
nó là thiên tử con trời
đâu đâu cũng cống hết vơi lại đầy
cánh nó chạm chín tầng mây
nó kêu một tiếng đó đây rợn người
nó tàn ác nhất trần đời
binh thư võ nghệ nó thời lại cao”.

Đoạn này, mình nhớ hồi đó cả bố mình đọc xong cũng thích. Hồi đó mình còn nhỏ, không hiểu lắm ông thích vì cái gì, nhưng vẫn nhớ bố đọc đến câu “chính tôi đây phải ngủ cồn kiếm đêm”, ông dừng lại cười ha ha, bảo hay quá, phải ngủ cồn kiếm đêm, há há.
tiếp:

Mấy ngày tìm bạn lao đao
bỗng thấy ai thật lớn cao giữa đồng
mặt mày trông thật oai phong
cái cổ ngất nghễu to bằng cổ tay
đôi cánh vừa rộng vừa dày
chèo bẻo xuống đậu ở ngay cạnh bờ
– “kìa ai đứng đó hững hờ
ta đang bầu rượu túi thơ hữu tình
gẫm trong ba vạn sinh linh
một mình ta tỉnh một mình ta say
trời cho đôi cánh thì bay
nay góc trời này mai góc trời kia
hết đầm thì lại ra đìa
hết đồng ta lại lui về rừng xanh…”
thênh thang trời rộng đất lành
thế gian mới gọi tên anh: lềnh đềnh
to như cái thúng, bụng nổi lềnh phềnh
đố ai bằng kiếp lênh đênh lão này
chèo bảo mới tới giãi bày
đềnh rằng: “Bể khổ khi đầy khi vơi
đứa thì ăn uống nói cười
đứa thì nước mắt xương rơi thịt tàn
thôi thôi chẳng luận chẳng bàn
trải qua trăm sự thế gian chán rồi
ta nay rong ruổi chơi bời
mặc cho ai khóc ai cười mặc ai
kìa trông bể rộng sông dài
túi thơ đã nặng đôi vai rượu đầy…”
chèo bẻo chắp cánh đi ngay,

Đoạn này cũng là đoạn mà bố mình rất thích. Còn nhớ hồi đó em Lam Anh nhỏ xíu, nhưng lại rất có khiếu thơ, đọc đoạn này đến chỗ “to như cái thúng, bụng nổi lềnh phềnh” em bảo câu này sao kỳ quá, không giống mấy câu kia, và đề nghị đọc lại là, “to như thúng, bụng nổi phềnh”, ý này được cả chị Kiều ủng hộ, rồi khi bố mình nghe vậy, lại càng ủng hộ kèm theo nhận xét: con Lam Anh vậy mà hay. Xong mình lấy cây bút bi sửa luôn dòng chữ in thành “to như thúng, bụng nổi phềnh”. hehe
Còn đoạn vè sau tìm gặp đồng minh đánh nhau với quạ khoang một trận kịch liệt giành thắng lợi hoàn toàn cũng rất chí lý. Nhưng giờ nhẩm lại mình không còn nhớ câu nào. Lại rất khoái cái loại lãng tử của còn chim lềnh đềnh kia, mà rốt cuộc vẫn không biết lềnh đềnh là loài chim nào luôn. ahihi

[Tây Cống 10-7-2017]
Lam Điền

Advertisements

2 phản hồi (+add yours?)

  1. Trần đức Thiệp
    Th9 20, 2017 @ 11:21:33

    các bác cho em hỏi một bài vè về chẻo bẻo mà câu đầu như này ạ.
    Thời hùng hoàng thái tổ.
    Các chim muông cầm thú
    Còn ăn ở kết đoàn
    Trong 1 cánh rừng hoang
    Có vợ chồng chẻo bẻo
    Vợ mịn màng khéo léo
    Chồng can đảm tinh khôn
    Yêu nhau như keo sơn
    ………………….
    Ngày trước em hay được ông nội đọc cho nghe.Ông mất mà nhớ ông quá em lại nhẩm lại những câu còn nhớ,câu được câu không.Bác nào biết thì cho em xin cả bài được không ạ.Em ngàn lần cảm ơn ạ.

    Phản hồi

  2. umahum
    Th9 21, 2017 @ 12:10:05

    Ồ, mình thì lại chưa biết bài này.
    Giá bác thuộc cả bài chép ra đây thì hay!

    Phản hồi

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

HỒ SƠ VĂN HỌC

Tìm lại di sản

IVYXLOVE

Life is a holiday on earth

Khải Đơn

Vui chơi hết ngày tháng

Xứ Nẫu

Nơi gặp gỡ những người yêu xứ Nẫu

WordPress.com

WordPress.com is the best place for your personal blog or business site.

%d bloggers like this: